Á ferð og flugi

Tjaldsvæðið sem við vorum á síðustu nótt er í bænum Nås. Þegar við keyrðum inn í Nås í gær keyrðum við framhjá skiltum sem á stóð Jerúsalem. Upp vaknaði augljóslega spurningin hvað hefur smáþorp úti í sveit í Dölunum í Svíþjóð að gera með Jerúsalem? Er þetta eitthvað sérstaklega trúað þorp? Ég kannaði þetta á netinu í morgun og þá kom upp heljarinnar saga frá 19. öld. En það var þannig að maður að nafni Olof Henrik Larsson frá Bohusléni hafði flust til Vesturheims og hafði fengið þar opinberun. Hann sneri til Nås þaðan sem kona hans var, árið 1889 til að bera trú sína áfram til fólks þar. En hann trúði því að heimsendir væri yfirvofandi og að um páskana 1897 mundi Jesú rísa upp í Jerúsalem og að brýnt væri fyrir fólk að koma sér til Jerúsalem til að koma sér frá heimsenda. Olof þessum tókst að hræða marga íbúa Nås og sannfæra þá um að fylgja sér. Hann var víst líka mikill harðstjóri og þeir sem aðhylltust ekki þessa trú hans urðu fyrir aðkasti og sumir þurftu jafnvel að flytja. Úr varð söfnuður fylgismanna hans í Nås. Sjálfur fór hann aftur til Ameríku og hitti þar fyrir norsku konuna hana Önnu Spafford og mann hennar Horatio en þau aðhylltust sömu trú um heimsendann og upprisu Jesú 1897. Söfnuður Önnu hét The Overcomers. Árin liðu og sænsku söfnuðir Olofs í Ameríku og í Nås héldu velli. Árið 1896 var svo komið að förinni til Jerúsalem. Frá Nås fóru 37 fullorðnir og átta börn. Í Jerúsalem var sænska/ameríska nýlendusöfnuðinum stjórnað af Önnu Spafford. Fólkið frá Nås seldi jarðir sínar, heimili og eigur og fór sjálfviljugt til Jerúsalem. Vitað er að tveir fóru gegn sínum vilja. Annar þeirra var Jon Jonsson, hann trúði þessu ekki en fylgdi unnustu sinni sem var sannfærð. Hann er líka sá eini af Jerúsalemförunum sem snéri aftur til Svíþjóðar. Það sem beið Svíanna í Jerúsalem var nánast þrældómur. Börn voru tekin af fólki, allar eigur fólks voru teknar af því, allir þurftu að vera skírlífir, líka giftir og ekki mátti stofna til nýrra hjónabanda. Fólkið þurfti svo að strita og vinna myrkranna á milli. Þetta var ekki fólk sem lifði í nauð eða við skort heima í Svíþjóð þannig að þetta var ekkert betra líf fyrir þau. Svo 1897 kom í ljós að Jesús reis ekki upp.  Anna Spafford lést 1923 og 1930 splundraðist nýlendan og fékk fólkið eitthvað af eignum nýlendunnar. Selma Lagerlöf heimsótti nýlenduna í Jerúsalem og í kjölfarið skrifaði hún bókina Jerúsalem sem byggir á þessum atburðum.

En nóg um þetta og dagskrá dagsins. Í dag kynntum við okkur iðnaðarsögu Värmlands. Fyrsta stopp dagsins var á iðnaðarsafninu í Lesjöfors. Á 20. öldinni var blómstrandi iðnaður í Lesjöfors og margt framleitt og byggðist bærinn upp í kringum verksmiðjuna. Þarna hefur verið ýmis málmvinnsla, sögunarmylla, málmsteypa, reipaframleiðsla og framleiðsla á fjöðrum í bíla. Það var líflegt og blómstrandi líf í bænum um miðja öldina. Halla fór undan fæti á 8. áratugnum þegar unga fólkið tók að vilja flytja og sýsla með eitthvað annað en iðnað. 1985 fór verksmiðjan svo í gjaldþrot og í dag stendur aðeins eftir fjaðraframleiðslan. Íbúafjöldi hefur snarminkað, þegar mest var voru íbúar um 2.500 en eru í dag um 700 manns. Búið er að rífa niður mörg hús í bænum og eru fleiri rifin á hverju ári. Safnið er í nokkrum verksmiðjusölum og gerir sögu bæjarins skil og sýnir marga muni úr verksmiðjunni. Sumar vélar og tæki eru enn á sínum stað í verksmiðjusölunum. Svo er búið að koma fyrir allskonar innréttingum og hlutum úr öðrum byggingum í bænum sem búið er að rífa. Við vissum ekkert úti hvað við vorum að fara þegar við gengum þarna inn. En þetta var mikið flottara og stærra en ég hafði búist við. Þetta er líka rosalega fallega sett upp.

Rétt fyrir utan safnið er tröllastígur þar sem eru víst tröllahús og tröll, en við lögðum ekki í hann þar sem það 3 km ganga aðra leið og í 30 stiga hita var það kannski aðeins mikið. Við héldum því á næsta iðnarsafn í Långban en þar er aflögð steinnáma og smá safn í kringum hana. Långban er einn þeim stöðum í heiminum þar sem finnast flest steinefni. Þarna er sýning um John Ericsson en hann fann upp fallbyssuturn þar sem er hægt að snúa fallbyssum sem bauð upp á mun skilvirkari leið til að murrka lífið úr fólki á vígvöllum heimsins. Svo var líka ljósmyndasýning með myndum úr nútímanum af málm og steinnámum í Svíþjóð. Svíþjóð er námuland og mikið af velgengni landsins í gegnum aldirnar má rekja til náma. En námurnar eru ekki saklausar, flestar þeirra eru í norðurhluta landsins sem verður til þess að fólkið þar og þar kannski helst Samarnir verða fyrir neikvæðum áhrifum námavinnslu. Veiði og beitilönd sem hafa verið í notkun í ótal aldir fara undir stórfellda námuvinnslu og fólk er jafnvel rekið af heimilum sínum þar sem fjölskyldur hafa búið kynslóðum saman. Svo eru líka fjallað um framtíð náma. Þær eru gamladags og á köflum er algjört siðleysi tengt þeim en komumst við hjá því í nútímanum að sleppa námuvinnslu þegar við lifum á tímum gengdarlausrar neyslu og raftæki eru nánast einnota? Þeir kunna að plokka í samviskuna hjá manni í þessu landi.

Eftir safnaferðir héldum við til bæjarins Filipstad. Þar stoppuðum við á Pizzeriu með virkilega óhóflega langan matseðil. Við stóðum frammi fyrir gífurlegum valkvíða þarna inni. Pizzurnar voru samt góðar. Þarna völdum við líka tjaldsvæði dagsins. Okkur leist misvel á þau sem við fundum. Við enduðum á First Camp tjaldsvæði í Säffle. Þetta er hið fínasta tjaldsvæði, sem reyndar flest First Camp tjaldsvæði eru. Þau eru bara svo skrambi dýr oft. Í dag sleppum við vel á First Camp mundi ég segja 480 sænskar krónur fyrir stæði á grasi og í rafmagni.

Það er ýmisleg matvæli framleidd í Filipstad og eru verksmiðjurnar með verslanir. Við fórum því í OWL snakkbúðina. Þar er hægt að kaupa allar mögulegar tegundir af snakki sem OWL framleiðir, við gengum út með nokkra poka af snakki. Næst var það svo Barilla pastaverslunin og Wasa hrökkbrauðsverslunin. Við keyptum einn tortellini poka og svo keypti ég nokkrar tilbúnar hrökkbrauðssamlokur, sem eru hin mesta snilld og mér finnst vanta heima. Ég hefði getað fyllt fulla kerru af öllu mögulegu hrökkbrauði þarna.

Eins og fyrr sagði erum við komin á First Camp tjaldsvæðið í Säffle. Það er búið að vera léttskýjað, sól og blíða í allan dag. Sekúnduna sem við vorum búin að koma tjaldinu upp kom þessi líka hitaskúr, algjör demba. Það var mjög kælandi að bera dót úr bílnum og inn í tjald í rignunni. Það stytti hinsvegar fljótt upp. En mikið er ég fegin að rigning hófst á þessum tímapunkti en ekki fyrr.